Cách đây khoảng 3 năm, mình từng rơi vào một cái “bẫy” mà hầu hết những người kinh doanh online đều gặp phải: Cuộc chiến phá giá. Lúc đó, mình nhập một mẫu sấy tóc rất hot trên 1688 về bán. Chỉ sau một tuần, hàng chục shop khác nhảy vào, bán mẫu y hệt nhưng giá rẻ hơn vài chục nghìn. Mình nhận ra, nếu cứ đi nhập hàng có sẵn rồi về cạnh tranh giá, mình sẽ mãi là “kẻ đi sau” và cực kỳ mệt mỏi.
Đó là lúc mình quyết định phải có cái gì đó của riêng mình. Mình tìm đến Alibaba để bắt đầu hành trình xây dựng thương hiệu cá nhân qua hình thức OEM/ODM. Nếu bạn cũng đang ấp ủ dự định dán cái logo của chính mình lên sản phẩm để nâng tầm giá trị, thì bài viết này dành cho bạn.
1. OEM và ODM: Hiểu đơn giản theo “tiếng người”
Hồi mới lên Mua hàng Alibaba, mình cũng bị loạn giữa hai khái niệm này. Sau một thời gian “ăn nằm” với các xưởng, mình đúc kết lại thế này cho dễ hiểu:
- OEM (Original Equipment Manufacturing): Là kiểu “tôi có mẫu rồi, anh làm cho tôi”. Ví dụ, bạn thấy một mẫu bình giữ nhiệt rất đẹp, bạn yêu cầu xưởng sản xuất đúng mẫu đó nhưng phải in logo của bạn lên, thay đổi màu sắc hoặc vỏ hộp. Xưởng chỉ đóng vai trò là “cánh tay” gia công.
- ODM (Original Design Manufacturing): Là kiểu “tôi có ý tưởng, anh thiết kế và làm luôn cho tôi”. Bạn muốn tạo ra một chiếc túi xách với tính năng hoàn toàn mới mà trên thị trường chưa có. Bạn đưa ý tưởng, xưởng sẽ tự thiết kế, làm khuôn và sản xuất.
Hỏi: Người mới bắt đầu nên chọn cái nào? Trả lời: Mình khuyên thật lòng là nên bắt đầu với OEM. Vì sao? Vì chi phí thấp hơn, ít rủi ro và quan trọng là không cần tốn quá nhiều chất xám để tạo ra một cái gì đó hoàn toàn mới từ con số 0.
2. Các bước đặt sản xuất hàng thương hiệu riêng trên Alibaba
Quy trình này đòi hỏi sự kiên nhẫn hơn nhiều so với việc mua hàng sỉ thông thường. Đây là cách mình đã làm:
Bước 1: Tìm “Vendor” (Nhà cung cấp) có thực lực
Trên thanh tìm kiếm Alibaba, hãy chọn mục “Manufacturers” thay vì “Products”. Hãy ưu tiên những shop có biểu tượng Verified Supplier và có kinh nghiệm làm OEM/ODM (thường họ sẽ ghi rõ trong phần giới thiệu năng lực xưởng).
Bước 2: Gửi bản yêu cầu chi tiết (The Brief)
Đừng nói chung chung là “tôi muốn in logo”. Hãy chuẩn bị một file chi tiết:
- Logo định dạng file vector (AI hoặc PDF).
- Vị trí in, kích thước in.
- Yêu cầu về bao bì (hộp giấy, túi vải, hay thẻ treo).
- Số lượng dự kiến (MOQ cho hàng in logo thường cao hơn hàng sỉ, thường là từ 500-1000 sản phẩm tùy loại).
Bước 3: Đàm phán về giá và mẫu (Sample)
Đây là lúc bạn cần sự khéo léo. Hãy yêu cầu xưởng làm Mock-up (hình ảnh mô phỏng) trước. Nếu ổn, hãy trả tiền để họ làm Physical Sample (mẫu thật).
Kinh nghiệm xương máu: Đừng tiếc tiền làm mẫu. Có lần mình chủ quan chỉ xem ảnh mẫu qua mạng, đến khi nhận 1000 cái hộp về thì màu logo bị lệch tông hoàn toàn so với thương hiệu. Lúc đó chỉ biết ngồi khóc chứ không bắt đền được ai vì mình đã xác nhận qua ảnh.
Bước 4: Chốt hợp đồng và đặt cọc qua Trade Assurance
Khi làm hàng thương hiệu, hợp đồng phải ghi cực kỳ rõ: Sai màu bao nhiêu % thì xử lý thế nào, thời gian sản xuất tối đa là bao lâu. Luôn luôn thanh toán qua hệ thống của Alibaba để đảm bảo nếu xưởng làm sai mẫu đã thỏa thuận, bạn có cơ hội đòi lại tiền.
3. Những khó khăn “đời thực” khi làm hàng OEM/ODM
Nói thì nghe có vẻ mượt mà, nhưng thực tế mình đã gặp không ít “cú lừa”:
- Thời gian sản xuất (Lead time): Xưởng hứa 15 ngày, nhưng thực tế có khi kéo dài đến 30-40 ngày vì “kẹt máy” hoặc “thiếu nguyên liệu”. Bạn nên dự phòng thời gian này để không bị lỡ kế hoạch marketing.
- Chất lượng không đồng đều: Hàng mẫu thì 10 điểm, nhưng hàng đại trà đôi khi chỉ được 8 điểm. Để khắc phục, mình thường thuê dịch vụ kiểm hàng (Inspection) tại xưởng trước khi họ đóng container gửi về Việt Nam.
- Vấn đề bản quyền: Đôi khi ý tưởng ODM của bạn rất hay, nhưng xưởng lại lấy chính mẫu đó bán cho người khác. Hãy thỏa thuận về tính bảo mật ngay từ đầu nếu bạn làm hàng ODM độc quyền.
4. Giải đáp thắc mắc cho “lính mới”
Hỏi: Vốn bao nhiêu thì bắt đầu làm thương hiệu riêng được? Trả lời: Không cần tiền tỷ đâu! Với những mặt hàng nhỏ như phụ kiện điện thoại, mỹ phẩm hay đồ dùng văn phòng, đôi khi chỉ cần 20-50 triệu đồng là bạn đã có thể sở hữu một lô hàng mang tên mình rồi.
Hỏi: Nếu xưởng làm sai logo thì sao? Trả lời: Nếu bạn có hợp đồng chặt chẽ và thanh toán qua Trade Assurance, bạn có quyền từ chối nhận hàng hoặc yêu cầu bồi thường. Đó là lý do mình luôn nhấn mạnh việc giữ mọi bằng chứng chat và hợp đồng trên hệ thống Alibaba.
Kết luận
Xây dựng thương hiệu riêng thông qua OEM/ODM trên Alibaba là con đường bền vững nhất để thoát khỏi cuộc đua về giá. Cảm giác cầm trên tay sản phẩm có in logo của chính mình, đóng gói theo ý mình nó “phê” lắm bạn ạ. Nó không chỉ là bán hàng, đó là tâm huyết và là sự khẳng định vị thế của bạn trên thị trường.
Đừng sợ khó, cũng đừng sợ tiếng Anh không giỏi (mình toàn dùng Google Dịch mà vẫn chốt đơn ầm ầm đấy thôi). Cứ bắt đầu từ những mẫu đơn giản nhất, bạn sẽ thấy thế giới sản xuất này cực kỳ thú vị.
